• banner_05.jpg
  • Bruggetje.jpg
  • DSC_0385.JPG
  • Groningen.jpeg
  • museum.jpg
  • STAR.jpg
  • StatiomGroningen.png
  • zeehond.jpg

Groningen

 

windmolensgezondheid

In verband met de stellingname tegen windmolens in de Veenkoloniën en langs de N33 bij Meeden, gevoegd bij de urgentie het kabinet op andere gedachten te krijgen, heeft Henk Krol op uitnodiging van 50PLUS Drenthe en 50PLUS Groningen een werkbezoek aan het noorden gebracht op 27 juni 2016. Dit programma is in samenwerking met de actiegroepen (Platform Storm, WindNee, Tegenwindhunzedal TegenwindN33 en Storm Meeden) georganiseerd. Zie ook www.tegenwindveenkolonien.nl.  

Onderaan deze pagina staan allerlei links naar interessante video's en artikelen die met het onderwerp te maken hebben.

NOTITIE STELLINGNAME:

(door Dinah Hagedoorn, namens 50PLUS Groningen)

Het kabinet wil op korte termijn een groot aantal windturbines in de provincie Drenthe en Groningen plaatsen. Aan dit plan kleven zoveel nadelen, onzekerheden, twijfels, angsten en risico’s dat 50PLUS Groningen vindt dat het windpark De Drentse Monden en Oostermoer en het windpark langs de N33 niet alleen moeten worden opgeschort, maar ook definitief moeten worden afgeblazen. Bovendien zijn er betere en gezondere alternatieven, zoals waterkracht en zonne-energie.

In deze notitie heb ik een groot aantal nadelen en consequenties op een rijtje gezet. Deze hebben mij bij de verdere uitwerking alleen maar meer gesterkt in de overtuiging dat dit plan niet deugt omdat het de leefbaarheid van de gemeenschap een zeer slechte dienst bewijst.

Wetenschappelijke bijval en tal van onweerlegbare argumenten onderstrepen deze oproep aan het kabinet. Ter ondersteuning van onze standpunten verwijs ik naar wetenschappelijk research (cursieve passages) en twee voorbeelden van Gemeenten waar wél rekening is gehouden met het verzet van de bevolking.

De regio's zijn niet geschikt

Veel dorpen in het Veenkoloniale gebied bestaan uit lineaire bebouwing die ooit langs een kanaal zijn ontstaan. De dorpen staan parallel aan elkaar op een afstand van soms minder dan één kilometer. Hiertussen zijn de molens zijn gepland. Met andere woorden: de molens komen bij enkele dorpen aan weerszijden, op geringe afstand van de huizen te staan. In het gebied zijn ook geen geschikte alternatieve plekken aan te wijzen, omdat elk alternatief steeds dezelfde bezwaren met zich meebrengt.

Procedureel en juridisch

Op de procedurele en juridische aspecten wordt in deze notitie niet uitgebreid ingegaan, maar ook deze lijken oneindig veel weerstand op te roepen bij de bevolking. Hierdoor is in het betreffende gebied een uiterst gure en explosieve sfeer ontstaan. Zowel bewoners als politieke partijen smeken dan ook de procedures over te doen met het doorlopen van de normaal gebruikelijke democratische grondregels. De hele planvorming toont nog een ander hiaat: Er is geen sociaaleconomische paragraaf met onderzoeksgegevens die de mogelijk gevolgen op de lange termijn weergeven. Veel bewoners hebben zorg over een verpaupering van de regio die toch al tot een van de grootste krimpregio's van ons land gerekend wordt.

Een dodelijke keerzijde 

Slechts weinig mensen zien de nadelige en zelfs levensgevaarlijke kant achter windenergie. Velen classificeren dit stukje techniek onder “schone energie”, “milieu bewust”, “duurzaam”, “goed”, “groen” en “veilig”, maar weten niet dat windenergie jaarlijks wereldwijd vele zieke en dodelijke slachtoffers veroorzaakt en er enorme milieuschade plaatsvindt.

Sluiten we onze ogen voor wat er in China gebeurt? 

Resultaten uit stralings- en toxiciteitstesten die in China zijn gedaan worden door instanties en politici angstvallig geheimgehouden. Volgens het MIT (Massachussetts Institute of Technology) herbergt een 2 MW windturbine 350 kg zeldzame aardmetalen. Het Institute for the Analysis of Global Security heeft berekend dat bij de productie van 1 ton zeldzame aardmetalen 1 ton radioactief afval ontstaat. Enkele belangrijke bijproducten worden nabij de grens van Mongolië gefabriceerd. Deze stoffen worden na het winnen en verwerken tegelijkertijd met andere giftige chemicaliën gedumpt in een 8 kilometer breed en 15 kilometer lang meer, omgeven door een tientallen meters hoge dijk. Miljoenen bewoners ademen deze giftige dampen dagelijks in. Daarnaast vormt het meer ook een groot gevaar voor de drinkwatervoorziening voor de rest van China. Het dodelijke afvalwater uit het meer vermengt zich namelijk met de Gele Rivier, een van de belangrijkste waterwegen in China. De lucht bevat hoge concentraties giftige stoffen en het grondwater is besmet met radioactieve straling waardoor mensen, planten en dieren dodelijk ziek worden.  

De terechte vraag is: Wil Nederland windmolens bouwen ten koste van zoveel leed en sterfte die uiteindelijk ook zijn weerslag zal hebben op de mondiale milieuproblematiek

STELINGEN EN ARGUMENTEN:

A. Visuele belemmeringen en de geringe afstand van de bewoning

  1. De windturbines komen te staan in een mooi, open en rustig landschap waar geen industrie is, behalve één fabriek die historisch vergroeit is met de omgeving (aardappelmeelfabriek).
  2. De windturbines komen praktisch in de voor- en achtertuin van mensen te staan, vaak op zeer geringe afstand (soms is dat nog geen 500 meter – “Boerveen 440 /Tweede Dwarsdiep 454).”
  3. De windturbines zijn enorm hoog (piekhoogte 200 meter) en al op vele kilometers afstand te zien in een karakteristiek vrije leefomgeving waar vele kleine dorpen te vinden zijn en enkele grotere plaatsen.
  4. Als het donker is, vullen irritant flikkerende lichtjes onophoudelijk het luchtruim. Vooral mensen met een bepaalde gevoeligheid of hersenaandoening, zoals epilepsie, kunnen daar extreem overgevoelig op reageren.
  5. Dit geldt tevens voor de slagschaduw die ook bovenmatig inwerkt op die gevoeligheid.  
  6. Er lijkt geen enkel draagvlak bij de bevolking te zijn.

De Franse Gezondheidsraad adviseert plannen voor de bouw van windturbines binnen een straal van 1,5 kilometer van woonbebouwing op te schorten.

De toenmalige minister van VROM, mevrouw Cramer stelde het volgende:

“In de achtertuin is niet gewenst... We moeten proberen ze te bundelen, liefst te zetten op plekken waar ook al industrie is... en zet ze vooral niet verspreid door ons land op plekken waar ook nog mooi open landschap is.” Helaas: al deze mooie beloftes van de bewindsvrouw zijn inmiddels verkwanseld.

B. Optisch geluidshinder

  1. Het geluid van windturbines is minder luid dan van andere bronnen, zoals verkeer en industrie, maar wordt sneller als hinderlijk ervaren. Dit wordt vooral veroorzaakt door het monotone karakter van het geluid (zoeven en zwiepen).
  2. Om de invloed van windturbines op de slaap te kunnen beoordelen, zijn nog onvoldoende gegevens beschikbaar. De beschikbare resultaten laten geen definitieve conclusie toe.

TNO concludeerde anders: “Ook in de gecombineerde analyse van TNO werd een verband gevonden tussen geluidniveaus van windturbines en slaapverstoring.”

De UK Noise Association Report on Wind Turbines Noise: “Moderne windturbines zijn stiller, maar er is overtuigend bewijs dat het geluid die zij produceren onderschat wordt, vooral bij grote, hoge turbines.”

“Wij raden aan 1 tot 1,5 mijl afstand te houden tussen windturbines en woonbebouwing.”

C. Laag frequent geluid leidt tot ziekten en psychische klachten

  1. Het laagfrequent geluid komt straks van meerdere kanten, ongeacht de windstand; wind dwarrelt en zwiert en geeft golven van geluidstrillingen. Wat gebeurt er op het raakvlak boven de hoofden van de mensen die eronder wonen? Wie kan ontkennen dat die trillingen elkaar niet ontmoeten en ongewenste neveneffecten geven? Plus het geluid en de kracht van de wiekenslag die dit effect wellicht nog eens gaat versterken?
  2. Het is vastgesteld dat grotere windturbines ook leiden tot toename van de productie van laagfrequent geluid.

De Portugese M.A. Pereira heeft ruim dertig jaar onderzoek gedaan naar de gevolgen van laagfrequent geluid. Haar onderzoeksresultaten bewijzen dat dit onhoorbare geluid de oorzaak is van de ziekte VAD: Vibro Acoustic Disease. Deze ziekte ontstaat geleidelijk en kan zich ontwikkelen wanneer iemand er langdurig en intens aan wordt blootgesteld. Hierdoor kan er een vaatverdikking ontstaan in het weefsel rondom het hart en de bloedvaten, wat kan leiden tot hartfalen met dood als gevolg.

  1. Na een groot aantal klachten van mensen die naast windmolenparken wonen, is Dr. Nina Pierpont op haar beurt een onderzoek gestart. In dit onderzoek bewijst zij dat windturbines de gezondheid van omwonenden in een straal tot 1500 meter om de windmolens ten nadele beïnvloeden. In het Engels heet deze ziekte ‘Wind Turbine Syndrome’. Dit houdt in dat laagfrequent geluid van windturbines het balanssysteem van het lichaam doet denken dat het lichaam beweegt. Hoewel laagfrequent geluid niet kan worden gehoord, stimuleert het wel het evenwichtsorgaan (vestibulaire systeem).

Nina Pierpont beschrijft in haar onderzoek de volgende symptomen van Wind Turbine Syndrome: verstoring slaap, oververmoeidheid, hoofdpijn, tinnitus (oorsuizen), druk op de oren, duizeligheid, misselijkheid, wazig zien, tachycardia (versnelde hartslag), prikkelbaarheid, depressie, stress, trilling, agressie, concentratiestoornissen, geheugenstoornissen, neusbloedingen, hevige pijnen in de borststreek en paniekaanvallen. Ook blijkt dat de symptomen grotendeels verdwenen als omwonenden langere tijd wegbleven uit de invloedsfeer van windmolens, maar dat de ziekte terugkeerde wanneer zij weer in de buurt van een windmolen kwamen.
De uitkomsten van Pierponts studie zijn door vakgenoten getoetst. De World Health Organisation gebruikt en onderschrijft deze studie.

  1. Een weliswaar onhoorbaar geluid dat op herz-niveau keurig binnen de norm blijft, is gedurende korte tijd niet schadelijk. Maar wat als dit opgevangen geluid continue (in een niet-aflatend ritme en dag in dag uit) door het middenoor en de psyche wordt opgepikt? Denk aan een druppel water die een aantal keren op je hoofd valt. Geen centje pijn. Maar wat als deze druppel de hele dag door in hetzelfde ritme blijft neerkomen? Je wordt uiteindelijk knettergek. Het is een beproefde martelmethode uit de middeleeuwen.
  2. Als windmolens radarsystemen verstoren, wat zou dan het effect op de mens kunnen zijn? Er zit al zoveel straling in de lucht.

Uitspraken als “Wellicht kan het laagfrequente deel van het geluid van windturbines, net als bij andere bronnen, tot extra hinder leiden, maar hier is nog geen bewijs voor” zijn dooddoeners. Wel degelijk als je de wetenschappelijke publicaties erop nabeschouwt! Er is een Canadese documentaire waarin mensen er blijk van geven geheel ten einde raad te zijn. Je leest de wanhoop en het verdriet in hun gezichten. Ook de onmacht dat ze niet serieus genomen worden en nooit echt inspraak hadden.

D. Contactuele en persoonlijke factoren

  1. Sommige mensen ervaren hinder (zoals irritatie, boosheid en onbehagen) als zij het gevoel hebben dat hun omgevings- of levenskwaliteit verslechtert door de plaatsing van windturbines. Hierdoor kunnen gezondheidsklachten ontstaan.
  2. Naast de blootstelling aan geluid spelen persoonlijke factoren en de feitelijke situatie een rol bij de mate waarin mensen hinder door windturbines ervaren. Zo blijkt dat mensen bij gelijke geluidsniveaus meer hinder ondervinden als zij vanuit huis een windturbine kunnen zien.
  3. Ook economische aspecten beïnvloeden hinder door windturbines: mensen die economisch belang hebben bij een windturbine rapporteren en ervaren minder hinder.

Andere factoren waarmee bij de interpretatie van hinderscores rekening moet worden gehouden, zijn de mate waarin mensen gevoelig zijn voor geluid, de afbreuk van privacy en sociale acceptatie. (GGD)

“Kenmerkend voor het geluid van windturbines is dat al bij een zeer lage geluidbelasting hinder ervaren wordt.” (RIVM / GGD ) 

E. Effecten op vogels

Vogels lopen gevaar. Uit onderzoek is gebleken dat windturbines kunnen leiden tot een versplintering van het leefgebied en verstoring van trekroutes, verblijf-, broed- en rustgebieden van vogels. Ook komen vogels tijdens het vliegen in botsing met een windturbine of vanwege luchtturbulentie in de draaiende wieken terecht. Vele vogels raken gewonden of gedood. Het risico op aanvaringen is het grootst tijdens de nacht en in de avond- of ochtendschemering of tijdens slecht zicht.

F. Effecten op vleermuizen

Ook vleermuizen komen regelmatig in aanraking met de molenwieken of de molen zelf. Een andere oorzaak waardoor onder vleermuispopulaties veel slachtoffers vallen is door het zogenaamd baro-trauma (beschadigingen van de longen en gehoor als gevolg van hoge drukverschillen in de nabijheid van de draaiende wieken).

G. Effecten op huisdieren, vee, schapen, kippen, reeën en andere diersoorten

Dieren hebben vaak een veel beter gehoor dan mensen. Hebben zij een mond om aan te geven hoe storend de geluiden en trillingen voor hen zijn?

Veel dieren overleven in de buitenlucht en kunnen niet schuilen voor trillingen, geluiden en licht. Voor hen zullen de kwalijke gevolgen nog veel dramatischer zijn. Er zijn aantoonbare bewijzen dat b.v. nertsen elkaar afslachten en veel dieren plotseling miskramen krijgen. Ook een plotselinge vervorming van beenderen bij paarden is een indicatie van nadelige invloed. 

H. Effecten op vislarven

Door het heien in windmolenparken worden de kraamkamergebieden van vissen verstoord. Dit heeft nadelig effect op de visstand en de voedselvoorraad voor bijvoorbeeld vogels.

I. De invloed van windmolens op het klimaat

Naast alle gevolgen voor mensen en dieren, is het ook mogelijk dat windturbineparken een groot effect hebben op ons klimaat, een veranderde natuur veroorzaken en mogelijk zelfs global warming.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat grote windparken een enorm opwarmend effect hebben op de landtemperatuur rondom, in- en achter die windparken. Duitse wetenschappers hebben berekend  dat als wereldwijd alle door fossiele energie opgewekte elektriciteit door windturbines zou worden opgewekt er wereldwijd veranderingen worden geregistreerd die evenveel impact hebben als bij een verdubbeling van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer (800 ppm).

J. Risico's van rondvliegende wieken of ijsafslag

De afstand van de turbines tot de woningen is soms nog geen 500 honderd meter.

Er is altijd het risico van rondvliegende materialen of wegslingerend ijsafslag. Nog sneller naarmate de molens verouderen door toenemende metaalmoeheid. Ook een rotorblad kan breken en weggeslingerd worden. De maximale afstand waarover een afgebroken wiek of een stuk ijs kan worden weggeslingerd is volgens experts ongeveer 500 meter (uitgaande van windturbine met 80 meter masthoogte). Dat die afstand groter wordt naarmate een windmolen meer hoogtebereik heeft, spreekt voor zich. De hoge mast plus rotor zijn een speelbal in de wind, waardoor zich nog meer kracht op de rotor ontwikkelt, met alle risico’s van dien. De woningen, spelende kinderen en mensen op de openbare weg lopen een reëel gevaar getroffen te worden door rondvliegende projectielen. Eigenlijk kunnen ze zich niet eens meer buiten de veilige zone rondom hun eigen huis en straat begeven, aangezien ze zich daarmee al meteen in de gevarenzone binnen de straal van 500 meter afstand op de turbine bevinden. Even met de hond de laan op, of wandelen langs de gewassen, de open vlakte in, is verleden tijd.

NB: Er zijn al diverse - onverklaarbare - ongelukken gebeurt met molens die recentelijk nog waren gecontroleerd of vrij nieuw waren. Het is pure mazzel dat daarbij geen burgerslachtoffers vielen.

K. Kosten-batenanalyses

Alles bij elkaar genomen kost de bouw van windmolenparken de Nederlandse maatschappij meer dan het oplevert, ook als je de effecten op milieu en gezondheid meerekent. De opbrengsten van windmolens worden te hoog ingeschat en de kosten te laag geraamd. Dit blijkt uit de rapporten van het CPB en van de Groene Rekenkamer. Volgens berekeningen van emeritus hoogleraar Pieter Lukkes zorgt windenergie op land en zee de Nederlandse bevolking voor een extra last van 70 miljard. “Het voor 2020 aanleggen van windparken in zee met een totale omvang tot 6000 MW blijkt in alle geanalyseerde scenario's, varianten en hierop toegepaste gevoeligheidsanalyses maatschappelijk onrendabel te zijn”, aldus CPB.

L. Waardedaling woningen

Economen Martijn Droes en Hans Koster van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam hebben onderzocht dat windmolens binnen een straal van twee kilometer de waarde van een woning met gemiddeld 1,4 tot 2,3 procent doen zakken; afhankelijk van de afstand tot een windmolen. Dit komt neer op een gemiddelde prijsdaling van 3.500 tot 5.600 euro. Grotere windmolens zorgen voor een nog grotere prijsdaling. De verkoop van woningen in de regio’s stagneert al enkele jaren. Woningen blijken niet (meer) of moeilijk verkoopbaar te zijn.  

Gelet op het feit dat op veel plaatsen series windturbines achterelkaar, en alleen al vanwege hun hoogte, tot aan de horizon te zien zijn, zal de ontwaarding van huizen in deze regio’s nog veel groter uitpakken. Soms wel tot 30%, is nu al becijferd.

CONCLUSIE:

50PLUS meent dat aan de randvoorwaarden voor het nemen van een verantwoord en goed gemotiveerd besluit niet is voldaan.

De gezondheid van zowel mens, dier, vogels, het behoud van het milieu en op de langere termijn zelfs het klimaat, staan té zeer op het spel. Alle geschetste consequenties worden door de wetenschap ondersteunt en kunnen niet door de overheid worden weggewuifd. In uitspraken als “dit is niet aangetoond” kan het kabinet ook geen goedkeuring vinden om haar plannen te billijken. Alsof het allemaal wel mee zal vallen. O.a. de afstand tot de huizen is veel te klein en dit valt buiten de veilige marge die wetenschappers voorschrijven. Alleen al op dit onderdeel zou het plan de prullenbak in kunnen.

Voor inwoners, het bedrijfsleven en toeristen zal de aantrekkelijkheid van het gebied ook enorm afnemen. Ook die consequenties zijn niet in ogenschouw genomen.

Zolang aan alle dilemma’s wordt voorbijgegaan, is het onverantwoord zoveel mensen, dieren en de natuur, bloot te stellen aan mogelijke te verwachten nadelige effecten. Effecten die in andere landen (o.a. Canada en Australië, waar de overheden zich ook niets gelegen lieten liggen aan bezwaren) en mede op basis van wetenschappelijk onderzoek, genoegzaam zijn aangetoond.

Alle zorgen zullen niet en waarschijnlijk nooit kunnen worden weggenomen. Redenen voor andere regio’s in ons land om een streep door de plannen te zetten (zie aanhangsel). Waarom lijkt “de regel” om te leren van fouten die elders gemaakt zijn ineens niet meer op te gaan bij politiek-ambitieuze projecten waar het ook nog eens aan draagvlak ontbreekt? Dit staat gelijk aan disrespect, arrogantie en een niet goed doordachte, korte termijn visie. Met een zorgvuldig afgesteld moreel kompas ben je in staat om een weloverwogen afweging te maken die bijdraagt aan professioneel, integer handelen. Helaas heeft het ministerie van Economische Zaken onder leiding van Henk Kamp in dit opzicht de plank volledig misgeslagen.

Mocht het plan ondanks het grote verzet en het negeren van de realistisch voorgehouden scenario’s toch doorgang vinden, dan zou iedereen in de regio zowel financieel als emotioneel schadeloos gesteld dienen te worden. Vogels en dieren komen er zeker niet beter vanaf, maar hebben nog de keuze een ander heenkomen te zoeken, maar mensen die er sinds jaar en dag wonen, soms generaties achterelkaar, hebben die keuze niet. De gevolgen voor hun gezondheid zijn helaas ook niet in geld uit te drukken. Minister Kamp en zijn uitvoerend team zijn met dit betoog gewaarschuwd! De uitwerking van het plan is barbaars.

windmolensstadskanaal

(Foto: artimpression centrum Stadskanaal)  

Video’s:

LFN and Health a WT Case - Mariana Alves-Pereira (30 min.)

Het ‘zichtbare’ Laag Frequent Geluid.

Leven met de realiteit van windmolens (15 minuten)

Slagschaduw

Gevolgen van turbulentie (Engels)

PowNed Nieuws: rot op windmolens. Bezoek aan het hoge noorden.

Windmolen crasht / gevaarlijke projectielen

Windmolen in brand

Windmolen explodeert

Jan Mulder bespreekt de windturbinemaffia (video)

Windmolens: vooral veel herrie bij westenwind

Mensen worden ziek van laagfrequent geluid

Actuele kosten en baten windmolens / meer schade en kosten dan gedacht

 

Documentatie/onderzoek:

Portugese Supreme Court Orders Four Wind Turbines Removed (Engels)

Tekst over turbineziekte

Windturbines en gezondheid van omwonenden

Windmolens: toch hinderlijk (Kennislink)

Nina Pierpont (Engels)

Windmolen kan wél slecht zijn voor de gezondheid

De giftige waarheid over windmolenenergie

Windmolens dodelijk en slecht voor het milieu (Groene Rekenkamer)

Windmolens leveren geen reet op